2022 wordt het kalenderjaar waarin energieopslag in Nederland zijn definitieve doorbraak beleeft in de zakelijke zonne-energiemarkt.

In Vlaanderen heeft de thuisbatterij al voet aan de grond gekregen. Dat zal in Nederland echter nog enkele jaren duren. Maar er is geen nood aan de man, want installateurs hebben ook in 2022 hun handen vol aan de uitrol van zo’n 1 gigawattpiek aan zonnepanelen op de daken van huizen. Dat stelt Steven Heshusius, hoofdonderzoeker bij Dutch New Energy Research, het onderzoeksbureau dat verantwoordelijk is voor de publicatie van het jaarlijkse Nationaal Solar Trendrapport, de Dutch Solar Quarterly en sinds kort ook de European Solar Quarterly.

2021 kan wat Heshusius betreft de boeken in als het jaar van de onbalans. ‘De gevolgen van de coronapandemie zijn nu echt zichtbaar geworden. Wereldwijd terugkerende en aanhoudende lockdowns hebben op alle vlakken tot een verstoring van vraag en aanbod geleid. In de distributieketen, waardoor letterlijk een tekort aan grondstoffen voor zonnepanelen is ontstaan met stijgende prijzen als gevolg, maar ook op de energiemarkt, in de logistiek en op het stroomnet.’

Uitdagend

Het ligt volgens de onderzoeker in de lijn der verwachting dat die onbalans in de loop van 2022 grotendeels hersteld wordt. ‘In welk kwartaal alles weer “back to normal” is, is echter moeilijk te voorspellen. Met de voortdurende aankondigingen van de uitbreiding van de productieketen – van silicium tot nieuwe typen zonnecellen en wafers tot zonnepanelen – zullen in elk geval de prijzen voor zonnepanelen uiteindelijk weer gaan dalen.’

‘De toekomst voor de Nederlandse zonne-energiesector kent de komende jaren steeds meer uitdagingen’, vervolgt Heshusius. ‘Dit is met de impact van de coronacrisis en het steeds vollere stroomnet pijnlijk naar voren gekomen. Een groot aantal SDE+(+)-projecten is uitgesteld door het gebrek aan transportcapaciteit, en door de stijgende zonnepaneelprijzen als gevolg van het wereldwijde grondstoffentekort worden dit er waarschijnlijk meer. Desondanks heeft Nederland in 2021 meer dan 3 gigawattpiek zonnepanelen geïnstalleerd en dat zal ook in 2022 het geval zijn.’

Cap

Dutch New Energy Research publiceert ieder kwartaal de Dutch Solar Quarterly, publiceert jaarlijks in januari het Nationaal Solar Trendrapport en sinds eind 2021 ook de European Solar Quarterly. Uit het onderliggende marktonderzoek van deze publicaties blijkt volgens Heshusius dat Nederland ook de komende jaren een van de koplopers in Europa blijft. Wel ziet hij hoe huidige ontwikkelingen op termijn de toekomstige groei in de sector kunnen drukken. Zo vormt het standpunt van de Haagse politiek over de cap van 35 terawattuur voor wind- en zonne-energie in de subsidieregeling SDE++ een barrière voor toekomstige projecten. ‘Want zelfs in onze meest voorzichtige scenario’s voorzien wij in 2025 al een opgesteld vermogen van 15 gigawattpiek commerciële pv-systemen. Samen met de voorziene windparken op land wordt de doelstelling van 35 terawattuur hierdoor al 5 jaar eerder behaald dan in het Klimaatakkoord voorzien.’

Heshusius constateert dat zowel de regering als haar adviseurs de potentie van zonne-energie al jarenlang onderschatten, en nog steeds. ‘Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft in de nieuwste Klimaat- en Energieverkenning de verwachting voor zon-pv naar beneden bijgesteld tot 25,2 gigawattpiek in 2030. Dat staat niet alleen haaks op onze bevindingen, maar bijvoorbeeld ook op de Investeringsplannen van de netbeheerders. Zij rekenen in hun Klimaatakkoord-scenario voor zon-pv in 2030 een opgesteld vermogen van circa 30 gigawattpiek. Bovendien hebben zij een ambitieuzer scenario gemodelleerd waarbij sprake is van 50 gigawattpiek. In zo’n scenario is vergaande elektrificatie van de samenleving een gegeven, terwijl het huidige beleid nog te weinig rekening houdt met de snelheid waarmee die elektrificatie zich kan voltrekken. Het succes van zonne-energie is daarvan het bewijs. De onderschatting van zonne-energie heeft mede tot de huidige netproblematiek geleid. Voor de uitrol van elektrisch vervoer en de elektrificatie van een industrie ligt hetzelfde gevaar op de loer. Juist daarom is het voor een nieuw kabinet cruciaal om op die ontwikkelingen vooruit te lopen en geen afwachtende houding aan te nemen.’

Uitgestelde levering

Het subsidiëren van uitgestelde levering van wind- en zonne-energie ziet Heshusius als een goede stimulans om de robuustheid van het energiesysteem te vergroten. ‘Het gebrek aan transportcapaciteit neemt naar verwachting de komende jaren enkel toe. Daarmee is de uitrol van energieopslag onontbeerlijk voor de ontwikkeling van nieuwe zonne-energieprojecten. Batterijen creëren de gewenste flexibiliteit, door bijvoorbeeld een lagere aansluitingscapaciteit mogelijk te maken en volatiliteit in opwek te ondervangen. Meer en meer projectontwikkelaars zullen noodgedwongen batterijen omarmen om op plaatsen waar het stroomnet vol is toch zonnedaken en zonneparken te kunnen realiseren. 2022 wordt hierdoor het jaar van de doorbraak van grootschalige energieopslagsystemen.’

Dutch New Energy Research doet onderzoek naar de energieopslagmarkt via het Nationaal Smart Storage Trendrapport dat in januari 2022 voor het eerst verschijnt. Het afschaffen van de dubbele energiebelasting is een belangrijke eerste stap voor de grootschalige uitrol van batterijen. Heshusius: ‘Projectontwikkelaars staan voor een dilemma, want de SDE++-2022 is, als de cap van 35 terawattuur niet verhoogd wordt, mogelijk de laatste ronde dat subsidie aangevraagd kan worden voor zon-pv. In dat geval kiezen veel ontwikkelaars mogelijk eieren voor hun geld en vragen zij in 2022 subsidie aan voor opwek, om vervolgens te proberen de businesscase voor de toevoeging van een batterij rond te rekenen.’

Miljoenen mensen

In de residentiële markt heeft in Vlaanderen de thuisbatterij in 2021 haar definitieve doorbraak beleefd. In Nederland zal dat echter nog enkele jaren duren, voorspelt Heshusius. ‘Tot de afbouw van de salderingsregeling is begonnen, is er niet of nauwelijks een prikkel voor zonnepaneeleigenaren om massaal te investeren in een thuisbatterij. Installateurs hebben echter niets te vrezen. De komende jaren hebben zij hun handen vol aan de uitrol van zonnepanelen.

De hoge energieprijzen hebben bij nog eens miljoenen mensen de interesse in zonnepanelen aangewakkerd.’ Onder woningeigenaren gaan de verkopen niet gauw dalen. Heshusius besluit: ‘Mensen geven steeds vaker aan iets te willen doen voor het klimaat. Daarmee behoort een stabiele jaarlijkse verkoop van ten minste 1 gigawattpiek in dit segment zeker tot de mogelijkheden. Onze meest recente onderzoekscenario’s laten voor de totale Nederlandse pv-markt een geïnstalleerd vermogen van boven de 25 gigawattpiek in 2025 zien. Werk aan de winkel dus!’

Bron: Solar Marktgids Zonne-energie 2022, pag 21