Cable pooling: maximaal profiteren van wind en zon met beschikbare netcapaciteit

Als de wind waait, schijnt de zon vaak niet. En andersom, op een zonovergoten dag waait het meestal niet. Wind- en zonneparken die dicht bij elkaar liggen kunnen daarom prima op één kabel of één aansluiting worden aangesloten, of te wel cable pooling. De voordelen voor zowel de klant(en) als de netbeheerder zijn groot, omdat er geen extra kabel wordt getrokken en de aansluiting maximaal wordt benut. In principe kun je cable poolen met verschillende type opwekinstallaties, maar de combinatie van een windpark en zonneweide of – dak is het meest effectief. Hierbij is het windpark leidend, omdat een windinstallatie doorgaans een grotere aansluitcapaciteit nodig heeft dan een zonne-installatie.

Cable pooling maakt het mogelijk om nabijgelegen wind- en zonneparken slim te koppelen: de energiebronnen worden dan op één netaansluiting aangesloten. Een windpark benut gemid­deld dertig procent van de netaansluiting en een zonnepark slechts tien procent. Er kan mogelijk tussen 2 en 4 GW extra zon opwek geplaatst worden door het combineren van zon en wind. Hier liggen enorme kansen om optimaal gebruik te maken van de energie uit zon en wind. Zo wordt de capaciteit van de elektriciteitskabel beter benut en wordt de energievoorziening stabieler.

Voor de ontwikkeling van netten voor zonne- en windparken is dan ook geen netverzwaring nodig. Daarmee verbe­tert de businesscase: de ontwikkelaars besparen op de investeringskosten voor aansluitingen, de aanpassingen op het traditionele net én de jaarlijkse kosten voor het gebruik ervan.

Bron: Netbeheer Nederland

Cable pooling in combinatie met grote afnemer  

De techniek van cable pooling is ook te gebruiken voor het slim aansluiten van een nieuw wind- of zonnepark op bijvoorbeeld een grote afnemer van elektriciteit, zoals een datacenter, fabriek of bedrijventerrein.

Cable pooling is interessant vanwege de volgende redenen:
  • Je voorkomt ermee dat een nieuwe of grotere aansluiting aangelegd moet worden. Dit is omdat wind en zon elkaar meestal afwisselen. Als het flink waait, is er meestal weinig zon en andersom. Slechts 5% van de tijd is er zowel veel zon als wind. Alleen dan is het bij de combinatie van een zonne- en windinstallatie nodig om de stroom opwek te beperken, omdat de netaansluiting anders te klein is voor de hoeveelheid elektriciteit.
  • Het beperkt congestie op het midden spanningsnet, en maakt dus meer opwekprojecten mogelijk. Door cable pooling ga je effectiever om met de bestaande infrastructuur. De verwachting is dat op deze manier zo’n drie à vier gigawatt aan extra vermogen kan worden aangesloten op het bestaande elektriciteitsnet.
  • In gebieden met schaarste kan door cable pooling nog extra zon geplaatst worden bij bestaande wind opwek installaties. Er hoeft dan niet gewacht te worden op een verzwaring van de infrastructuur. Op deze capaciteitskaart kun je zien waar er knelpunten zijn in het Nederlandse elektriciteitsnetwerk.
  • Het zorgt voor een stabielere energievoorziening. Omdat zon en wind elkaar afwisselen, is het opwekprofiel op jaarbasis meer in evenwicht.
  • Zowel ontwikkelaars als netbeheerders besparen investeringen als er geen extra overdrachtsstations en kabels geplaatst hoeven te worden
Cable pooling varianten

Er zijn verschillende cable pool varianten mogelijk, afhankelijk van de situatie en het aantal betrokkenen. Hieronder worden deze varianten schematisch weergegeven.

Bron: Netbeheer Nederland                                                                         MLOEA = Meerdere Leveranciers Op Eén Aansluiting                             GDS = Gesloten Distributie Systeem

Samenwerkingsovereenkomst cable pooling

Bij een cable pooling-samenwerking horen onderlinge afspraken. In een samenwerkingsovereenkomst worden de juridische, financiële en technische afspraken helder vastgelegd. Ook is het belangrijk, zoals bij ieder energieproject, om tijdig contact te zoeken met de netbeheerder voor verdere afstemming.

Meerdere eigenaren

Als een zonne- en windpark in handen is van dezelfde eigenaar, is cable pooling relatief eenvoudig te realiseren. Als er sprake is van meerdere eigenaren is de situatie minder overzichtelijk. Er komen dan verschillende organisatorische, juri­dische en financiële aspecten bij kijken.

Op basis van de ervaringen en inzichten uit de praktijk is een checklist opgesteld, die de verschillende betrokkenen een richtlijn geeft voor de afspraken die moe­ten worden gemaakt. De checklist beschrijft afspraken die de betrokken partijen moeten maken over onder andere:

  • een eerlijke verdeling van kosten voor de gezamenlijk aansluiting en installaties;
  • naleving van individuele en gezamenlijke verplichtingen die komen kijken bij het opwekken van energie;
  • de gevolgen als de situatie van één van de partijen in de toekomst verandert, bijvoorbeeld als de levering van windenergie eindigt, of een windpark van eigenaar verandert;
  • het terugregelen van opwek als de gezamenlijke piek hoger is dan de capaciteit van de aansluiting;
  • het gebruik, beheer en onderhoud van grond en opstallen, onder meer bij de realisatie en exploitatie.

Vanuit projectmanagement heeft COMCAM al diverse cable pool projecten voor haar klanten in nauwe samenwerking met de netbeheerder succesvol voltooid. Momenteel werken we samen met o.a. Enduris aan een variant van GDS cable pooling voor Kingfish Zeeland.

Meer weten over cable pooling en projectmanagement? Neem vrijblijvend contact met ons op.