Amerika en de EU hebben als reactie op de Russische invasie van Oekraïne zware sancties opgelegd om de Russische economie te verlammen. Deze acties brengen echter enkele potentieel rommelige complicaties met zich mee. Rusland is naast één van ‘s werelds grootste exporteurs van energieproducten ook Europa’s grootste leverancier van deze brandstoffen.

Vanaf oktober 2021 leverde Rusland 25% van alle door de EU geïmporteerde olie en dat is drie keer meer dan de op één na grootste handelspartner. Het beleid en de omstandigheden die tot deze afhankelijkheid hebben geleid zijn de afgelopen weken uitgebreid onder de loep genomen.

We hebben een overzicht gemaakt voor meer inzicht in de energie-afhankelijkheid in Europa:

  • Energie-afhankelijkheid per EU-lid
  • Herkomst energie-import EU van ruwe olie, kolen en aardgas
  • Export Russische energie met belangrijkste afnemers

Energie-afhankelijkheid per EU-land

In onderstaande tabel is de energie afhankelijkheid van elk EU-lid weergegeven voor het jaar 2000 en 2020. Het percentage toont hoe groot de afhankelijkheid is van import om de energiebehoefte af te dekken.

N.B. De waarde van Denemarken van -35,9% voor het jaar 2000 is geen typefout. Het land was dat jaar een netto exporteur van energie.

Herkomst energie-import EU

Ruwe Olie

Rusland is de grootste leverancier van ruwe olie en aardgas. De EU importeert meer ruwe olie uit Rusland dan de volgende drie landen gecombineerd.

Dat moet niet als verrassing komen aangezien Rusland de op twee na grootste olieproducent was in 2020. Het land heeft diverse oliebedrijven in staatseigendom, inclusief Rosneft en Gazprom.

Kolen

Kolencentrales worden nog steeds gebruikt in de EU, alhoewel de meeste lidstaten deze brandstof willen uitfaseren tegen 2030.

Rusland heeft de op één na grootste kolenreserves ter wereld. In 2020 was het wereldwijd de zesde grootste producent.

Aardgas

Aardgas wordt doorgaans gebruikt om gebouwen en water te verwarmen. Een meerderheid van het aanbod in de EU komt uit Rusland via de Nord Stream pijpleidingen.

Nord Stream 1 is de langste onderzeese pijpleiding ter wereld en dit project was afgerond in 2011. Startpunt is de Russische stad Vyborg en loopt richting de EU via Duitsland.

Nord Stream 2 is een recent voltooide uitbreiding die de capaciteit van het project zou moeten verdubbelen. Duitsland heeft het certificeringsproces voor deze pijplijn stopgezet als antwoord op de invasie van Oekraïne.

 

Impact aanbod natuurlijke hulpbronnen

Rusland is een top exporteur van veel grondstoffen. Hieronder is het aandeel van de Russische export voor elke regio in de wereld weergegeven. De sancties op olie en op de export van andere grondstoffen uit Rusland hebben de wereldwijde handel ernstig verstoord en de angst op aanbodbeperkingen vergroot.