Economie en inflatie

“Inflatie is als tandpasta – als het er eenmaal uit is, krijg je het niet terug in de tube”

Inflatiedreiging is de grootste known unknown die de markt bezig heeft gehouden in 2021 naast (geo)politiek. Een onverwacht gevolg van inflatie is de angst, dat stagflatie zal leiden tot protectionisme en een eind aan globalisering. Dit zal inflatie versterken, vooral in termen van importtarieven. De reële waarde van de globale economie is niet de marktkapitalisatie van een bedrijf dat elektrische auto’s produceert, maar het aantal elektrische auto’s dat geproduceerd en verkocht wordt.

De crisis in de toeleveringsketen, die ontstond na heropening van de wereldwijde economie, had diverse consequenties. Door de lockdown zijn goederen schaars geworden en in prijs gestegen. Prijzen zijn hierdoor opwaarts elastisch geworden en neerwaarts rigide. Bedrijven verhogen marges en prijzen door hogere looneisen. Gecombineerd met de spike in energieprijzen worden vraag en aanbod steeds chaotischer. De verwachting en perceptie van het publiek ten aanzien van stijgende kosten speelt hierin een belangrijke rol. Het gedrag van de crowd wordt lastiger te voorspellen in een crisissituatie.

Hieronder 5 feiten over inflatie, vaak verkeerd geïnterpreteerd door mainstream media:

  1. Prijsstijging is niet gelijk aan inflatie. Prijsstijgingen worden veroorzaakt door inflatie.
  2. Stijgende lonen zijn een teken van inflatie, niet de oorzaak ervan.
  3. Inflatie wordt niet veroorzaakt door stijgende olieprijzen, maar andersom.
  4. Economische groei is deflationair door een hogere productiviteit, niet inflationair.
  5. De rentevoet is de prijs van krediet, niet de prijs van geld.

De vergelijking met de zeventig jaren werd afgelopen zomer gemaakt. Toch zijn er twee belangrijke verschillen: demografie en schuldpositie. De monetaire stimulus zal nog minstens tot in de eerste helft van 2022 voelbaar zijn. Op langere termijn zal er wat deflationaire druk kunnen ontstaan.

China is één van de grootste drivers geweest achter de commodity supercycle van 2000-2014.

Een lagere groei en het probleem met vastgoedgigant Evergrande tonen de gevoeligheid van de Chinese schuldenmarkt en kunnen zorgen voor neerwaartse prijsrisico’s op de oliemarkt.

Ruwe olie

Analisten hebben gezegd dat de focus op renewables bijdraagt aan de extreme stijging van energieprijzen. Het streven naar CO2-neutraliteit rond 2050 zal een pipe dream blijken te zijn.

Factoren als nieuwe lockdowns, vrijgave van SPR-vaten, de Iraanse wildcard en een grote speculatieve long positie in olie futures, waren de vermeende oorzaken achter de prijsdaling van ongeveer $20 die aanhield tot 2 december. De oliemarkt blijft in backwardation, ook al zijn de spreads sterk afgenomen. De Amerikaanse olieproductie is het sterkst gestegen sinds mei 2020. Na de grootschalige liquidatie van oliecontracten rond het Thanksgiving weekend en een aantal dagen handel op prijzen onder de $70, heeft de olieprijs de stijgende trend weer hervat. De real fundamentals zijn weer belangrijker dan de fear fundamentals. De angst voor de nieuwste Coronavariant heeft gezorgd voor een forse reductie in speculatieve long posities in de oliemarkt. De gecombineerde oliepositie is van het 79e percentiel op 5 oktober naar het 44e percentiel gezakt, gemeten op basis van de weekdata sinds 2013.

Noorwegen is tevreden met haar natuurlijke long positie in olie en gas. De inkomsten van deze grondstoffen hebben in 2021 een recordhoogte bereikt. Het land is een supporter van schone energie, maar is van mening dat de energie transitie alleen bereikt kan worden door de herinvestering van winsten uit de olie- en gasproductie.

De CEO van een grote schalieproducent geeft aan dat de Amerikaanse olieproductie jaarlijks slechts met 3% zal stijgen, omdat oliebedrijven de voorkeur geven aan het uitkeren van dividend dan aan het doen van kapitaalinvesteringen. Hierdoor blijft er volgens hem een bid van $70 in de oliemarkt.

 

 

 

Het base case scenario is een terugkeer naar een prijsniveau van $80 en hoger. De markt heeft nog steeds een tekort. De wereldwijde olievoorraden staat op een tienjarig dieptepunt. JP Morgan voorziet een olieprijs van $150. Een analist van Deutsche Bank ziet eerder een WTI-prijs van $60 of lager volgend jaar.

Prijs Ruwe olie – Brent Feb 2022 ($/barrel) – daily candle, log scale met het 200-daags exponentieel voortschrijdend gemiddelden (EMA) en MACD-histogram

Elektriciteit

Weerfenomeen La Nina zorgt voor kouder weer dan normaal voor de tijd van het jaar. De prijs voor elektriciteit in Finland bereikte recent een niveau van €422 per MWh (inclusief belasting). Dat is ongeveer vijf keer hoger dan een jaar geleden. De stijgende gasprijs in Centraal-Europa droeg bij aan de spike in de elektriciteitsprijs. In Singapore steeg de elektriciteitsprijs laatst met 1290% in een paar dagen tijd. Wat hierbij niet helpt, is het feit dat 95% van de opwek gegenereerd wordt door verbranding van aardgas die volledig geïmporteerd moet worden. Ook in Frankrijk werd een recordprijs betaald voor elektriciteit, de hoogste prijs sinds 2012.

De winter in het noordelijk halfrond moet nog beginnen. Gezien de lage gasvoorraden in Europa zijn blackouts niet uit te sluiten bij langdurig koud weer. Zeker als de wind opwek beperkt blijft. Weermodellen voorspellen een temperatuur onder het gemiddelde voor de eerste helft van december. Zoals een marktparticipant opmerkte: “Als het koud wordt in Europa, zal de oplossing niet vanuit de aanbodkant komen, maar moeten komen vanuit de vraagkant.”

De prijs voor kalenderjaar 2022 heeft inmiddels ook een nieuw hoogtepunt gezet en is op weg naar €200 per MWh.

        Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2022 in (eur/MWh) –                    weekly candle, log scale met 5- en 10-week exponentieel  

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2023                    voortschrijdend gemiddelden (EMA) en MACD-histogram

Gas

Het aantal stookdagen in Noord West Europa ligt boven het 30-jarig gemiddelde door koud weer veroorzaakt door La Nina. Niet alleen de lage temperatuur, maar ook geopolitieke instabiliteit zorgt voor een hoge gasprijs. Elke (voorgestelde) actie tegen Rusland leidt tot een hogere risicopremie in de gasprijs. Daarnaast wordt het in gebruik nemen van Nordstream 2 geblokkeerd door de Duitse regelgever. Biden praat weer over het sanctioneren van bedrijven die betrokken zijn bij de bouw van de pijpleiding. De prijs van de front maanden en kalenderjaar 2022 is de afgelopen dagen weer sterk gestegen.

 

 

 

Zoals gesteld in de markt update van vorige week, was het op basis van prijspatroon zeer waarschijnlijk dat de gasprijs voor kalenderjaar 2023 snel verder zou stijgen. Dat is gebeurd.

Prijs TTF Gas leverjaar 2023 (eur/MWh) – weekly candle, log scale  met                            5-week exponentieel voortschrijdend gemiddelden (EMA)

Steenkool

De hoge gasprijs zorgt voor substitutie naar steenkool. In de VS stijgt de opwek via steenkool dit jaar voor het eerst sinds 2014. De stijgende vraag naar steenkool en de beperkte aanbodreactie hebben de kolenvoorraad in de VS naar het laagste niveau sinds 1970 gebracht.

De ESG-trend en wereldwijde nadruk op schone energie zal investeringen in de kolenindustrie blijven ontmoedigen. Amerika wekt 60% van haar elektriciteit op via fossiele brandstoffen. In 2020 was veertig procent hiervan aardgas en twintig procent steenkool. Volgens schattingen van het EIA is het aandeel in de energiemix van gas gedaald en van steenkool gestegen in 2021.

 

 

De steenkoolindustrie in de VS heeft nagenoeg alle steenkool voor 2022 al verkocht. Afgezien van significante vraaguitval zullen de prijzen op een hoog niveau blijven voor kalenderjaren 2022 en 2023.

Prijs ICE Coal leverjaar 2022 (usd/t) – weekly candle, log scale met 50-week exponentieel voortschrijdend gemiddelden (EMA)

Emissierechten

Welke “grondstof” is sinds mei in prijs gestegen met 350% en 22% vanaf 1 november? Het is de Global Emissions Offset Futures. Over deze inflatie wordt nauwelijks gesproken.

Veel bedrijven hebben het doel van netto nul CO2-uitstoot gesteld. Het grootste deel van deze beweringen kan niet gestand worden gedaan. De doelstellingen liggen in de verre toekomst, dus er kan weinig verantwoording over worden afgelegd. Daarnaast schuiven veel bedrijven hun emissie-verantwoordelijkheid af op het buitenland.

 

 

In de weekgrafiek is de emissieprijs van december 2022 afgebeeld. De prijs heeft inmiddels €90 aangetikt en is vandaag bijna 10 euro teruggevallen richting €80. Het groene gebied (de cloud) zal steun bieden bij een correctie op een hoger tijdframe.

Ichimoku betekent  ‘In één oogopslag’.

Prijs Emissierechten – Dec-22 contract EEX (eur/t) – weekly candle, log scale met Ichimoku cloud als steun gebied.

Extra grafieken.                                                                                   

 

 

 

Door voorspellingen van milde temperaturen is de backwardation in de Amerikaanse gasmarkt sterk gereduceerd.  De Widowmaker spread, het verschil tussen maart en april Henry Hub gasprijs, is van $1,90 begin oktober gezakt naar 23 cent begin november.

 

 

De voorraadsituatie in Europa is nauwelijks verbeterd.

 

Hierdoor is de widowmaker spread niet de enige extreme spread. Hieronder is het verschil tussen de gasprijs in Europa en de VS afgebeeld.

 

 

 

 

 

 

 

Voedselprijzen staan op decennium record en zijn sterk gestegen sinds het begin van de lockdowns.

 

 

 

 

De korte termijn container shipping rates zijn recent wat afgekoeld. De lange contracttarieven blijven echter stijgen. De wereldwijde, gemiddelde lange termijn gecontracteerde vrachttarieven zijn met 16% gestegen in november en de cumulatieve jaar-op-jaar stijging is 121%.

 

 

 

 

Er zijn grote verschillen tussen landen wat betreft oplaadcapaciteit voor elektrische auto’s. In Zuid- Korea is er één publieke oplaadplek voor elke twee auto’s in het land.