“The world economy could be headed for the mother of all supply chain shocks”

 In 2021 waren “port congestion” en “supply chain” populaire zoektermen in Google. De opstopping van containerschepen is sindsdien niet verminderd. Het volume van goederen op het water stijgt nog steeds en is dus niet beschikbaar voor de verkoop.

Volgens Bloomberg beginnen de zero covid beperkingen in China effect te hebben op de toeleveringsketens in de regio. De trage beweging van goederen door een aantal belangrijke havens zal voor vergelijkbare bottlenecks zorgen zoals afgelopen zomer het geval was. Gevolg: een recordaantal containerschepen wachtend bij de kust van Californië. Een probleem dat momenteel nog niet is opgelost. Ondertussen blijven de fabrieken in China produceren.

De wereldwijde aanbodverstoring, ook wel de Big Crunch genoemd, kan volgens experts nog jaren aanhouden. Bedrijven proberen hun risico te beperken door te kijken naar mogelijke productdiversificatie als ook naar spreiding van de productie over diverse locaties.

Steeds meer participanten op de oliemarkt verwachten een verder stijgende olieprijs. Wanneer de meerderheid het met elkaar eens is, moet je oppassen. Maar dat geldt vooral bij belangrijke draaipunten in de markt. En dat is nog niet het geval.

“When oil overshoots, it’s going to create the next Lehman moment”, aldus een marktparticipant.

Energie = inflatie en in een wereld gericht op ESG, worden investeringen in fossiele energie ontmoedigd. Een beperkt aanbod leidt tot wereldwijde energiecrises. Beleidsmakers raken in paniek en subsidiëren consumptie als ‘oplossing’. Hierdoor blijft de vraag naar energie stabiel of stijgt zelfs ondanks een hoger prijsniveau. De inflatiegolf is nog maar net begonnen. Zeker als de olieprijs gerelateerd wordt aan de opgeblazen balans van Centrale Banken.

Ruwe olie

“We believe in structural supply-side commodity inflation that most will not have ever seen — the highest since the 1970s. Only OPEC will react to price metrics and they are undershooting every month. In practice, a lot less oil is making its way to the market. This is all down to a lack of investment.”                             Quote Doug King, Merchant Commodity Fund

 Van de 23 landen binnen de OPEC+ ligt de enige reservecapaciteit bij deze drie landen: Saudi-Arabië, de Verenigd Arabische Emiraten (VAE) en Koeweit. Rusland zit tegen haar maximum aan. De komende 6 maanden zal Rusland slechts de helft van haar geplande productieverhoging kunnen realiseren. De situatie rond Oekraïne en Kazachstan zal hierbij van invloed kunnen zijn. Ook in het Midden-Oosten is het onrustig. De VAE zijn dit weekend opgeschrikt door een drone aanval vanuit Jemen op de olie infrastructuur. Daarnaast is een belangrijke pijpleiding tussen Irak en Turkije offline door een explosie afgelopen dinsdag. De pijpleiding was in 2012 ook stilgelegd door saboteurs. Toen duurde het maanden voordat de verstoring hersteld was. Het aanbod van ruwe olie is door de explosie verminderd met 450.000 barrels per dag. In een al krappe oliemarkt heeft dit de prijs opgedreven tot een 7-jaar hoogtepunt.

 

Het effect van het vrijgeven van olievaten uit de SPR in de VS is hiermee alweer volledig te niet gedaan. China gaat per 1 februari ook olievaten vrijgeven uit haar reserve. Er zal een relatief hoog volume worden vrijgegeven als de olieprijs boven de $85 noteert. Als de prijs rond $75 schommelt, zullen minder vaten op de markt worden gebracht.

OPEC verwacht dat de wereldwijde oliemarkt ondersteund wordt door een robuuste vraag bij een olievoorraad ver onder het 5-jaars gemiddelde. De olieprijs zal ondersteund blijven ondanks een krapper monetair beleid van centrale banken.

De exportwaarde van olie en gas uit Noorwegen was in het vierde kwartaal van 2021 drie keer groter dan in dezelfde periode in 2020. De Noorse petroleum inkomsten bereikten in 2021 een recordniveau. Energiegigant Exxon Mobil heeft aangegeven de broeikasgassen van haar activiteiten te elimineren tegen 2050. Een lange termijn ESG-belofte die impliceert dat de olieproductie komende decennia verder afgebouwd wordt.

De commodity strateeg van Goldman Sachs heeft afgelopen maandag z’n prijs target van Brent naar $96 verhoogd voor 2022 en naar $105 in 2023. Deze prijzen zijn volgens de zakenbank vereist om de noodzakelijke reservecapaciteit en voorraadopbouw uit te lokken. De markt blijft in een aanzienlijke tekortsituatie door substitutie van gas naar olie met een tegenvallend aanbod. Komende zomer zullen de voorraden in de OESO-landen zijn gedaald naar het laagste niveau sinds 2000. Dit wordt mede veroorzaakt door een daling van de OPEC+ reservecapaciteit tot een historisch laag niveau. Bij een prijs van $85 zullen de voorraden op deze kritische niveaus blijven hangen. Met onvoldoende buffer om de beweeglijkheid in vraag en aanbod op te vangen in 2023. Consumenten zullen de backwardation eerst vergroten door het veilig willen stellen van fysieke olie, zoals 6 keer eerder sinds 1990. Daarna zal de verder liggende contractprijs van olie op worden gedreven door de terugkoop van hedges door producenten en het kopen van termijncontracten door consumenten. Hierdoor kunnen de lange termijn tekorten leiden tot korte termijn overschotten. Op basis van de actuele vraag- en aanbodelasticiteiten, modelleert Goldman dat deze herbalancering een lange termijn olieprijs van $90 per vat vereist. Het gevolg van dat prijsniveau is vraaguitval en een hoger schalie-aanbod dat nog steeds aanzienlijk en elastisch is.

De vraag is waar de olieprijs naar toe kan bewegen in de toekomst. Een niveau van $100 is goed mogelijk volgens Poetin. Trafigura, één van de grootste onafhankelijke oliehandelaren ter wereld, is het hier mee eens. Deze partij baseert haar prognose op het herstel van de mondiale vraag. OPEC+ waarschuwde afgelopen jaar dat, als het plan net zero by 2050 wordt uitgevoerd, een niveau van $200 kan worden gezien. Als de wereld de routekaart van het IEA volgt en investeringen in nieuwe velden onmiddellijk stopt, is een dergelijk niveau baked in the cake. Ook de gasprijs zal hiermee door het dak gaan.

De trend in de olieprijs is scherp omhoog gericht. Dit is goed te zien in de grafiek aan de laatste vijf groene candles, inclusief die van deze week. De prijs nadert de bovenkant van een denkbeeldig trendkanaal. Gezien de stijgingshelling kan op een bepaald moment een zijwaartse consolidatie ingezet worden. Dit zou gepaard kunnen gaan met een toenemende risico-aversie in de aandelen- en/of obligatiemarkten.

Prijs Ruwe olie – Brent Maart 2022 ($/barrel) – week candle, logaritmische schaal

De zeepbel in de Chinese vastgoedsector en de hyperinflatie in Turkije, zijn risico’s die over kunnen slaan op de globale financiële markten. Dit zou neerwaartse druk kunnen geven op de olieprijs. Dit omdat in dat soort scenario’s vaak de baby met het badwater wordt weggegooid. Op zo’n moment is liquiditeit de prioriteit.

Elektriciteit

Staatseigendom Electricité de France SA (EDF), moet van de Franse overheid elektriciteit onder de marktprijs gaan verkopen. Net als in Engeland wordt een dergelijk plafond ingesteld om de consument te beschermen. Dit kan het bedrijf bijna € 8 miljard kosten.

De koers van het EDF-aandeel daalde dan ook met 25% op dit nieuws.

Vorige week donderdag meldde EDF een aantal kerncentrales langer dan verwacht af te moeten schakelen wegens reparatie. Dit resulteert in een 8% lagere nucleaire output. Hierdoor moet Frankrijk een beroep doen op fossiele opwek en import uit omliggende landen.

De wereldwijde markt voor EV-batterijen is in 2021 gegroeid naar een omvang van $27 miljard door de groeiende interesse van consumenten voor elektrische auto’s. Verwacht wordt dat deze markt blijft groeien.

Azië is een pionier in de productie van EV-batterijen. De tien grootste producenten met het hoogste marktaandeel in termen van batterijcapaciteit zijn Aziatische landen, vooral China, Zuid-Korea en Japan.

Het prijsverschil tussen leverjaar 2023 en 2024 is afgenomen van een piek van € 45 tot een niveau van € 25 op het moment van schrijven. Dit is duidelijk terug te zien aan de prijsontwikkeling in de weekgrafieken. De prijs van het front jaar verzwakt per saldo in de laatste weken door consolidatie op de gas- en CO2 markt. De wekelijkse trend voor beide contracten is nog duidelijk opwaarts. De richting van de kalenderspread kan vanaf het huidige niveau beide kanten op bewegen afhankelijk van diverse factoren. Als de prijs verder wegzakt, zal de spread verder kunnen dalen.

Prijs Baseload Elektriciteit (eur/MWh) – week candle, log scale inclusief 5-, 10- en 20-weeks exponentieel voortschrijdend gemiddelde

Leverjaar 2023

Leverjaar 2024

Gas

 “Unfortunately, not fixed in a juridical, in a legally binding guaranteeing document, but it — there was a guarantee that NATO would never… expand its military infrastructure or political infrastructure eastwards” Quote Dmitry Peskov, Russische minister Buitenlandse Zaken

 Het geopolitieke, en tot nu vooral verbale tit-for-tat spel tussen Rusland en de NAVO rondom Oekraïne blijft voor onzekerheid zorgen op de gasmarkt. Een derde van het gasaanbod in Europa is afkomstig uit Rusland. Het Kremlin ziet de militaire infrastructuur van de NAVO steeds verder richting Russische grens opschuiven en beschouwt dit als een gevaar voor de nationale veiligheid. Het Witte Huis dreigt met zware sancties rondom Nord Stream 2. Ook Duitsland probeert deze pijpleiding als onderhandelingswapen te gebruiken. Tegelijkertijd geeft kanselier Olaf Scholz aan een constructieve en stabiele relatie te willen behouden met Rusland. Door de gasafhankelijkheid van Europa lijkt dit laatste standpunt verstandiger dan de loze dreigementen. Rusland trekt in dit conflict aan het langste eind.

 

Turkmenistan heeft een bewezen gasreserve waarvan de omvang bij de top vier van de wereld behoort. De helft van haar gasexport gaat naar China. Het land gaat binnenkort weer een poging doen om de Gates of Hell te sluiten. Eerdere pogingen mislukten, in de Sovjettijd en nogmaals in 2010. Volgens de verhalen is dit gasvuur ontstaan na het instorten van een boorplaats in een gasreservoir. 

Om te voorkomen dat methaan de atmosfeer in zou lekken, hebben geologen besloten het gas aan te steken. Verwacht werd dat het vuur vanzelf binnen enkele weken zou uitdoven. Dat deed het echter niet. De krater is inmiddels een toeristische attractie met de officiële naam “Shining of Karakum”. De plaats is ook bekend als de Darvaza Crater, vernoemd naar een dorp in de buurt.

Het vuur heeft een negatieve impact op het milieu en de mensen in de buurt. Daarnaast heeft Turkmenistan ambitieuze plannen voor het vergroten van de gasexport. Het land kan een aantrekkelijke prijs krijgen voor deze waardevolle grondstof in plaats van te laten verbranden. Exportbestemmingen in de komende 9 jaar zijn onder meer Pakistan, India, Iran en zelfs West-Europa.

De prijsontwikkeling van gas blijft volatiel. Het hierboven genoemde conflict tussen Rusland en de NAVO is een factor van belang.

Maar ook temperatuur, aanbod van LNG en de stabiliteit van de gastoevoer vanuit Noorwegen spelen een belangrijke rol.

Prijs TTF Gas februari 2022 (eur/MWh) – dag cloud candle chart, log scale

Steenkool

“China’s call to go green is just hot air.”

China negeert de groene revolutie en voerde afgelopen december de kolenproductie op. De grootste vervuiler én consument van kolen produceerde op jaarbasis 7,2% meer kolen afgelopen maand. President Xi Jinping skipte de G20-top en de VN-klimaatconferentie eind 2021, terwijl veel Westerse landen overeenkwamen hun CO2-uitstoot te verminderen rond 2030 met CO2-neutraliteit tegen 2050. China was begin oktober druk bezig kolen te hamsteren om een energiecrisis te voorkomen. De paniekaankopen dreef de prijs van thermische steenkool tot recordhoogte. Na overheidsingrijpen in de markt, crashte de prijs 69%, door o.a. het instellen van prijslimieten voor bedrijven in de mijnbouw.

De diplomatieke beloftes uit Peking om emissies te reduceren en komende decennia CO2-neutraliteit te bereiken, kan worden vergeten. Het zal simpelweg niet gebeuren op korte termijn. Fossiele brandstoffen zullen blijven. Het productieproces van mobiele telefoons, televisies en laptops is energie-intensief en wordt mogelijk gemaakt door de inzet van kolen.

Het Amerikaanse Department of Energy heeft sinds 2009 $1,1 miljard besteed aan 11 Carbon Capture projecten bij kolengestookte centrales en in diverse industrieën. De meeste van deze projecten faalden en werden nooit gebouwd. Factoren zoals lagere aardgasprijzen en onzekerheid met betrekking tot de CO2-markten, hebben een negatieve impact gehad op de economische levensvatbaarheid van kolencentrales. En dus ook de winstgevendheid van dit soort projecten. De enige operationele, grootschalige CCS-toepassing bij een kolencentrale, het Petra Nova project, werd stopgezet in 2020 vanwege de lage olieprijs dat jaar. Carbon Capture & Storage (CCS) in de industrie zijn technologieën waarop supermajors zoals ExxonMobil en Chevron zich richten. Deze bedrijven verlagen hiermee hun eigen carbon footprint. Met internationale partners worden regionale CSS-hubs ontwikkeld in sterk geïndustrialiseerde gebieden.

De prijs van steenkool heeft de hoogste prijs bereikt in 7 weken door aanbodtekorten en een hogere vraag. Een lagere productie van nucleaire energie zorgt voor opwaartse druk.

Prijs ICE Coal (usd/t) – week candle, log scale inclusief 5- 10- en 20-weeks exponentieel voortschrijdend gemiddelden

Leverjaar 2022

Leverjaar 2023

Emissierechten

“The euphoria around the transition to clean energy is dangerous”              Quote Energy Minister Qatar

Exxon streeft naar netto nul in 2050. Om haar footprint te verlagen en ESG-score te verhogen, richt de gas- en olieproducent zich zowel op directe (Scope 1) als indirecte (Scope 2) broeikasgassen. Het bedrijf heeft 150 potentiële stappen en aanpassingen geïdentificeerd die toegepast kunnen worden op haar assets in upstream, downstream en chemische activiteiten. Eind 2021 heeft Exxon haar emissiedoelstelling voor 2025 al behaald. Het bedrijf wil komende 6 jaar nog $15 miljard uitgeven aan emissiereductie-projecten “while maintaining disciplined capital investments.”

Afgelopen zomer werd duidelijk dat de Europese Commissie heeft voorgesteld om privéjets vrij te stellen van de geplande EU-belasting op vliegtuigbrandstof. Een verdere uitzondering geldt voor “pleziervluchten”, waarbij het vliegtoestel wordt gebruikt voor “persoonlijke of recreatieve” doeleinden, dus niet voor zakelijk of professioneel gebruik. Uit een recent rapport bleek dat de CO2-emissies van privéjets in Europa tussen 2005 en 2019 waren toegenomen met 31%. Het laatste nieuws met betrekking tot de groene hypocrisie zal daarom niet als verrassing komen.

Het CO2-plan van de EC voor de scheepvaartsector hanteert een grenswaarde van 5.000 Gigaton, waardoor o.a. jachtschepen uitgezonderd worden van carbon belastingheffing. Door de grenswaarde op deze waarde vast te stellen, zal 20% van de EU-scheepvaartemissies vrijgesteld zijn van CO2-heffing. Dit is twee keer zoveel als de EC vooraf heeft geclaimd. T&E (Transport & Environment) stelt een systeem voor op basis van een bepaalde hoeveelheid emissie, in plaats van onderscheid te maken op basis van scheepsgrootte. Dit zal echter niet gebeuren, want dan zijn jachten niet langer vrijgesteld.

All animals are equal, but some (0,001%) animals are more equal than others…

“EU shipping proposals exempt as much pollution as Denmark’s total annual CO2 emissions” (T&E)

De prijs van CO2-rechten is nog steeds in een zijwaartse range. De contouren zijn inmiddels zichtbaar geworden: een dalende supply line en een stijgende demand line kunnen worden ingetekend in onderstaande grafiek. In een dergelijke symmetrical triangle is het gebruikelijk dat de prijs uitbreekt vóórdat de lijnen elkaar kruisen.

Door de stijgende beweging tot € 90 voorafgaand aan de consolidatie en uitgaande van een continueringspatroon, is de verwachting dat de prijs uiteindelijk naar boven zal uitbreken.

Prijs Emissierechten – Dec 2022 contract EEX (eur/t) – dag candle, log scale inclusief 5-, 10- en 20- dagelijks exponentieel voortschrijdend gemiddelden

Extra grafieken

From today, halt all investment in new fossil fuel supply projects and make no further final investment decisions for new unabated coal plants.” – IEA Roadmap to Net Zero by 2050

Mogelijk zijn prijsniveaus van $100 en $200 voor een vat ruwe olie niet zo ver weg. Far-out-of-the-money callopties worden reeds gekocht met een uitoefenprijs van $200, expiratiedatum december 2022. De benzineprijs zal meestijgen als een dergelijk scenario gaat uitkomen.

We see a shift from stigmatization toward criminalization of investing in higher oil production.

 

 

Is $300 per vat ook mogelijk? Vraag het de gaskopers in Europa. De prijs van aardgas bleef niet op het extreme niveau van afgelopen december hangen, maar ging er wel naar toe. De vraag naar fossiele brandstoffen is heel in-elastisch. Tekorten doen prijzen stijgen omdat de grondstoffen nodig zijn op het moment dat er nog geen vergelijkbare substituten voorhanden zijn.

De olieprijs is sinds het vierde kwartaal van 2021 losgekoppeld van tech-aandelen.

De inflatieverwachtingen stegen verder in januari. De verwachting op middellange termijn nam toe met 3,1%. Het hoogste niveau sinds januari 2011.