Samenvatting

Meerjarige prijsrecords voor elektriciteit, gas en kolen. De prijs van emissierechten is uitgebroken boven €60. Bodem in olieprijs is waarschijnlijk.

  • Olie: prijscorrectie afgerond met bodem rond $ 65 (december contract).
  • Elektriciteit: opwaarts gestuwd door hogere prijzen van gas en emissierechten.
  • Gas: Europese gasvoorraad laag, onzekerheid over levering van Nord Stream 2.
  • Kolen: prijs blijft stijgen, aantrekkelijke brandstof door hoge gasprijs.
  • CO2: prijs opwaarts uitgebroken en handelt momenteel boven € 60 per ton.

Markten

Terwijl de centrale bank in de VS blijft melden dat de inflatie tijdelijk is, lijkt deze toch wat hardnekkiger dan wordt beweerd. Bovendien is het eenvoudiger om over het terugdraaien van monetaire versoepeling te praten (taper talk), dan deze daadwerkelijk door te voeren uit angst voor paniek op de aandelenmarkt. Het is dus waarschijnlijk dat het terugdraaien van de reflatie voorlopig op de lange baan wordt geschoven.

Zoals in een eerdere update is aangegeven, komt de inflatoire druk vanuit zowel aanbod- als vraagkant. Verwacht wordt dat de maatregelen rondom Corona per saldo prijsopdrijvend zullen zijn, aangezien deze resulteren in een structureel verlaagd aanbod door onder-investering. Het effect op de vraag zal meer van tijdelijke aard zijn.

Olie

Tot het midden van de maand augustus was er forse verkoopdruk door het kuddegedrag van systematische handelaren in een markt gekenmerkt door lage liquiditeit. Zoals in de olie-update van 23 augustus is vermeld, was deze daling meer technisch dan fundamenteel te rechtvaardigen. De prijsdaling werd door een aantal macrofactoren veroorzaakt:

  • bovengenoemde taper talk,
  • angst voor de Delta variant
  • zwakkere groei in China
  • een sterkere USD
  • hogere schaliegasproductie in de VS.

Hierdoor daalde de risicopremie. De piekgroei is mogelijk achter ons, maar zoals de commodity strateeg van Goldman Sachs opmerkt: “Commodities are driven by demand levels, not growth rates”.

Door de blijvend lage olievoorraad worden nieuwe prijsrecords verwacht. De vraag is nu of de risicopremie in het voorste deel (front) van de olieprijscurve moet zitten, of verder in de tijd (back end) door een te laag investeringsniveau, waardoor toekomstige productiegroei wordt beperkt.

De hoge backwardation (front prijs > back end) eerder dit jaar ontstond doordat de vraag sneller herstelde dan het productieherstel van OPEC+ en de rest. Deze backwardation leidde vervolgens tot hogere onttrekkingen en een daling in de voorraden. Voorraadniveaus kennen geen bijbehorende prijs, eerder een prijsrange. Cijfers over voorraadniveaus over de tijd geven de trend aan in de voorraadverandering. Olieprijzen worden beweeglijker wanneer verwacht wordt dat de voorraadniveaus zich buiten de normale range gaan begeven. Rond midden augustus waren de voorraadniveaus gebodemd, terwijl de prijzen bleven dalen.

Volgens een recent overzicht van de Commitment of Traders (COT) is het aantal long posities in olie, Brent olie (beurs ICE) en West Texas Intermediate (beurs NYMEX*), tijdens de prijsdaling fors afgebouwd. Door deze positieve rolopbrengst en voorraadonttrekkingen is de huidige COT-positionering gunstig voor een verdere prijsstijging. Een lage voorraad maakt de spotmarkt bovendien kwetsbaar voor aanbodverstoringen, veroorzaakt door bijvoorbeeld het weer. Het effect van orkaan Ida die 28 augustus de productie in de golf van Mexico platlegde, zal echter pas volgende week zichtbaar worden in de voorraadcijfers.

* NYMEX: New York Mercantile Exchange

 

De voortschrijdende gemiddelden van de olieprijs zijn exponentieel berekend waarbij de meest recente prijsbeweging meer invloed heeft op het gemiddelde dan prijsbewegingen verder terug in de tijd. De prijs bleef overigens op het dieptepunt boven het 200 EMA (niet weergegeven).

 

 

Prijs Ruwe olie – Brent Dec 2021 in USD per barrel) – dagkoers op lineaire schaal inclusief dagelijkse exponentieel voortschrijdende gemiddelden  EMA10, EMA50 en EMA100

 

 

Elektriciteit

De termijnprijs voor levering in kalenderjaar 2022 blijft in een sterke opwaartse trend door stijgende prijzen van brandstoffen en emissierechten.

De spotprijs op de APX is deze week fors gestegen door de lage opwek van hernieuwbare energie, waardoor conventionele elektriciteitscentrales voor nu prijszetters blijven. De afgelopen dagen is de APX-prijs niet onder € 100 per MWh geweest.

De hoge gasprijs heeft steenkool relatief goedkoop gemaakt. Kolencentrales maken dus op korte termijn een comeback, maar de uitfasering van steenkool gaat onverminderd door. Een krappe gasmarkt zal hierdoor in de toekomst nog eerder voor opwaartse prijsrisico’s gaan zorgen, bij gebrek aan alternatieven.

 

 

Elektriciteit leverjaar 2022  in euro per MWh met weekkoersen op log schaal inclusief wekelijkse EMA5, EMA10 en EMA20

De prijs blijft – net als die van gas en kolen – boven haar voortschrijdende gemiddelden. In de week dat de olieprijs een bodem maakte op $65, kreeg de elektriciteitsprijs ook te maken met winstnemingen. Deze waren echter van zeer korte duur en zoals te zien in onderstaande grafiek, werd de daling opgevangen door het 5-weeks voortschrijdend gemiddelde (zie gele lijn).

Als de onderliggende price drivers niet noemenswaardig veranderen, zal deze gele lijn steun blijven bieden bij prijsdalingen.

Gas

De gasprijs blijft stijgen op de spot- en termijnmarkt. Doordat de winterperiode nadert, zal het weer – gegeven de lage gasvoorraad – een steeds belangrijkere factor gaan worden.

De gasprijs stijgt ook door een hoog prijsniveau in Azië en de VS, waardoor minder LNG naar Europa wordt verscheept. Orkaan Ida heeft voor een verdere beperking van het LNG-aanbod gezorgd. Bovendien kampen de Noorse gasvelden met productieproblemen en derhalve een lager aanbod.

Er is onduidelijkheid over wanneer Nord Stream 2 gas zal gaan leveren van Rusland naar Duitsland. Dit zorgde twee weken geleden al voor extra prijsvolatiliteit. Een Duitse rechtbank heeft deze week bepaald in lijn met EU-regelgeving dat een gasproducent, in dit geval Gazprom, wettelijk gescheiden moet zijn van de entiteit die het gas transporteert.

 

De gasprijs voor levering in kalenderjaar 2022 noteert nu boven € 33. De gasmarkt blijft nerveus en positief nieuws met betrekking tot een hogere vraag dan wel krapper aanbod, leidt momenteel onmiddellijk tot prijsstijgingen.

In de grafiek wordt voor de gasprijs in kalenderjaar 2022 dezelfde EMA-perioden gebruikt als in de grafiek van elektriciteit. Zoals te zien is in deze grafiek, biedt het 5-weeks voortschrijdende gemiddelde ook hier steun aan de prijs.

 

Prijs TTF Gas leverjaar 2022 in euro per MWh met weekkoersen op log schaal inclusief wekelijkse EMA5, EMA10 en EMA20

Kolen

Zoals gezegd zorgt een almaar toenemende gasprijs ook voor nieuwe prijsrecords in steenkool die als alternatieve brandstof kan dienen. Het kalenderjaar 2022 (API 2) handelt nu boven $ 115 per ton. In deze markt speelt een robuuste vraag vanuit de Aziatische landen nog steeds een belangrijke rol.

Orkaan Ida heeft ook de bevoorrading van steenkool bemoeilijkt en zorgt zo voor opwaartse prijsdruk. Als de gasprijzen wereldwijd blijven stijgen, zullen de recente prijsrecords in steenkool snel worden uitgenomen.

Volgens energiereus RWE is het mogelijk dat de volgende regering in Duitsland een stapje terug zal moeten zetten in de uitfasering en alleen de meest vervuilende steenkool in de ban zal doen tot 2030.

 

  Het niveau van $ 100 heeft steun geboden in de week waar marktparticipanten in de risk-off modus gingen en de olieprijs $ 65 aantikte op vrijdag 20 augustus. In tegenstelling tot de bovenstaande grafieken voor elektriciteit en gas, is deze grafiek gebaseerd op dagelijkse slotprijzen met het 5-daags voortschrijdende gemiddelde als steunniveau.

 

 

Prijs ICE Kolen leverjaar 2022  in USD per ton – dagkoersen op log schaal inclusief dagelijkse EMA5, EMA10 en EMA20

Emissie

De prijs voor de rechten van CO2 emissie is afgelopen maandag uitgebroken boven het weerstandsniveau van rond € 58 per ton. De prijs handelde diezelfde dag nog boven de € 60 en weet zich te handhaven boven dit ronde getal. Ronde getallen zijn vaak psychologische steun- en weerstandsniveaus.

De oorzaken voor de opwaartse prijsuitbraak zijn een blijvend stijgende gasprijs, een hogere inzet van kolencentrales én een beperkt veilingaanbod in de zomer. Het aanbod werd verder beperkt doordat er 380 miljoen emissierechten uit de markt zijn gehaald en zijn overgedragen naar de Market Stability Reserve. Dit kunstmatig gecreëerde aanbodtekort zorgt vanzelfsprekend voor opwaartse prijsdruk bij een gelijkblijvende dan wel stijgende vraag. 

 

 De hoge emissieprijs blijft ook een driver voor de elektriciteitsprijs. De emissieprijs zelf wordt voor een belangrijk deel gedreven door de gas- en steenkoolprijs. Zo wordt de wisselwerking tussen zelfversterkende prijzen voorlopig in stand gehouden. Het is hetzelfde soort mechanisme van cross commodity correlation waardoor de prijzen van het wereldwijde grondstoffencomplex in de maand juni hoger werden gezet, waaronder de olieprijs. Ook hier biedt het 5-daags exponentieel voortschrijdende gemiddelde (EMA) momenteel steun.

Prijs emissierechten december 2022 contract EEX in euro per ton – dagkoersen log schaal inclusief dagelijkse EMA5, EMA10 en EMA20