De energietransitie en de economische groei vragen steeds meer capaciteit van het elektriciteitsnet. De netbeheerders werken hard aan het verzwaren van het elektriciteitsnetwerk om aan die groeiende vraag te kunnen voldoen. Maar dat is niet van vandaag op morgen gerealiseerd. Dit leidt ertoe dat er zogenaamde congestie optreedt in de netten, oftewel er is tijdelijk te weinig capaciteit in de netten. Het benutten van flexibiliteit uit de markt kan bijdragen aan het oplossen van (verwachte) congestie in het elektriciteitsnet.

De Nederlandse netbeheerders hebben hiervoor GOPACS, Grid Operator Platform for Congestion Solutions, ontwikkeld, een platform om congestiesituaties in het elektriciteitsnet mee te verminderen.

Hoe GOPACS werkt, lees je hieronder. Het wordt uitgelegd in deze video.

Congestie tijdelijk oplossen via flexibiliteitsmarkt

Congestie is de situatie dat de vraag naar transport van elektriciteit het aanbod overstijgt. Er is dus een tekort aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet. Dit proberen de netbeheerders, tot het elektriciteitsnet is uitgebreid en/of verzwaard, op te lossen door vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Dit gebeurt onder meer met de hulp vanuit de markt zoals grootzakelijke klanten, aggregators en energieleveranciers via GOPACS.

Als deze grote partijen hun verbruik of opwek van elektriciteit verplaatsen naar een ander moment ontstaat de benodigde flexibiliteit (flex) in gebruik en kan er worden geschoven in vraag en aanbod. Denk hierbij aan het tijdelijk beperken van de piek van zonneweides, de inzet van opslag of het verschuiven van de vraag van vries­huizen. Ook het tijdelijk opslaan van energie in een batterij kan helpen daarbij. Zo kan het tijdelijke capaciteitstekort in het elektriciteitsnet worden voorkomen of verminderd.

Als er een tekort aan capaciteit wordt verwacht, de congestiesituatie, dan vragen de netbeheerders via GOPACS aan partijen in de markt (zoals energieleveranciers, aggregators, grote bedrijven en tuinders) of zij kunnen schuiven in hun verbruik of opwek.

Wanneer een marktpartij dat kan, plaatst hij een order, de zogenaamde flexbieding. Met een flexbieding geeft hij aan hoeveel vermogen hij tijdelijk kan afschakelen of opregelen, op welk moment en welke prijs hij daarvoor wil hebben.

Wordt de flexbieding gematcht, dan ontvangt de marktpartij daarvoor een marktconforme vergoeding.

GOPACS levert dus een win-win situatie, de netbeheerder kan de congestiesituatie oplossen en de klant genereert extra inkomsten met zijn beschikbare flexibiliteit in elektriciteitsvermogen.

Hoe werkt GOPACS?

Op basis van actuele (weer) informatie, marktinformatie en voorspellingen bepalen de netbeheerders waar en wanneer ze congestie verwachten. Om deze congestie op te lossen, willen de netbeheerders bijvoorbeeld graag minder elektriciteitsproductie of juist een hoger verbruik van elektriciteit in dit deel van het net. Vanuit GOPACS wordt een verzoek om biedingen aan marktpartijen gestuurd. Dit verzoek wordt gepubliceerd op de website van GOPACS. Marktpartijen met een aansluiting in dit gebied kunnen vervolgens een buy order plaatsen op een aangesloten energiemarktplatform. De balans van het elektriciteitsnet op nationaal niveau mag echter niet worden verstoord door deze actie om congestie op te lossen. Daarom wordt de verlaging van de elektriciteitsproductie binnen het congestiegebied, gecombineerd met een tegengestelde order van een marktpartij buiten het congestiegebied. Via GOPACS wordt razendsnel gecontroleerd of er door deze order geen problemen ontstaan op een andere plaats in het elektriciteitsnet van de deelnemende netbeheerders. Staan alle seinen op groen, dan betalen de netbeheerders het prijsverschil tussen de twee orders, zodat deze gematcht kunnen worden op de marktplatforms en de congestie wordt opgelost.

GOPACS past goed bij de Europese richtlijnen voor het door de markt oplossen van congestiesituaties, Het biedt grote en kleine marktpartijen op een laagdrempelige manier de mogelijkheid, om op eenvoudige wijze hun beschikbare flexibiliteit te gelde te maken en mee te helpen congestiesituaties op te lossen. Ook zorgt de samenwerking van de netbeheerders ervoor dat het oplossen van congestie in een deel van het elektriciteitsnet geen probleem veroorzaakt in een ander deel van het net bij een van de andere netbeheerders.

Congestieportaal

Via het congestiemanagementportaal kunnen bedrijven en aggregators rechtstreeks biedingen doen, zonder de tussenkomst van een marktplatform. Zo wordt de drempel om flexibiliteit aan te bieden kleiner en wordt het aanbod aan flexibiliteit vergroot. Als de netbeheerder een oproep doet aan klanten om meer of minder elektriciteit te gebruiken of terug te leveren, kunnen ze via de klantportal aangeven tegen welke prijs zij willen op- of afregelen.

Zo levert GOPACS een belangrijke bijdrage aan het tijdelijk oplossen van congestie. Hiermee is het één van de onderdelen die de beschikbaarheid en stabiliteit van het energienet in de energietransitie mogelijk maakt.

Een belangrijk middel om congestie te voorkomen, Maarten Abbenhuis – COO TenneT

“De laatste jaren zien we de kosten voor het oplossen van congestie significant toenemen. TenneT zet het GOPACS platform in toenemende mate in en is daarmee een belangrijk middel om congestie te voorkomen. Het doel van dit platform is om meer partijen met flexibiliteit gemakkelijk toegang te geven tot een groeiende markt voor congestiediensten. De orders op het GOPACS platform dragen bij aan de meest kosteneffectieve oplossing van congestie en oplossingen kunnen uit alle netvlakken komen, van alle denkbare assets en uit het hele land. “

 

Bron: www.gopacs.eu, Windnieuws nr 3 2020