Sinds 2013 doet Natuur & Milieu ieder jaar onderzoek naar de duurzaamheid van alle Nederlandse elektriciteitsleveranciers. In 2021 voerden ze het onderzoek samen uit met Consumentenbond en WISE. De Stroomranking geeft een inkijkje in de elektriciteitsmarkt. Daarmee worden energieleveranciers, consumenten en bedrijven gestimuleerd om duurzame keuzes te maken.

 

Resultaten 2021

In 2021 zijn 41 stroomleveranciers voor zowel de particuliere, als de zakelijke markt beoordeeld. De resultaten leidden tot een rapportcijfer voor duurzaamheid. Voor de zakelijke markt is dat gemiddeld een 4,9. De energieleveranciers voor consumenten doen het een stuk beter, met een gemiddelde van 6,6. Beide gemiddelden zijn wel iets lager dan in 2020 (5,0 en 6,8). Sinds januari 2020 moeten energieleveranciers een stroometiket publiceren met informatie over zowel de groene, als grijze geleverde stroom. Ook met de nieuwe transparantieregels is het voor energieleveranciers nog steeds te makkelijk om grijze stroom als groen te verkopen. Consumenten en bedrijven kunnen hierdoor niet goed inschatten of zij met groene stroom ook echt groene stroom afnemen. Bovendien maakt dit het ook lastig voor echt groene energieleveranciers om zich te onderscheiden van de groenwassende massa.

Inkoop

Vrijwel alle leveranciers krijgen nog steeds een (veel) lager cijfer voor inkoop dan voor levering. Dat betekent dat de ingekochte stroom voornamelijk grijs is en, voor levering aan de klant, ‘vergroend’ wordt met los bijgekochte GvO’s. Dit terwijl de inkoop van duurzame stroom een veel grotere impact heeft op de vergroening van de stroommarkt dan enkel de inkoop van GvO’s. Dit komt doordat het inkopen van groene stroom er voor zorgt dat de producent vervolginvesteringen in groene stroom kan doen. De inkoop van stroom verloopt namelijk vaak via een (langdurig) contract (Power Purchase Agreement, PPA) tussen een stroomproducent en een afnemer of verhandelaar van stroom. Een PPA heeft voor de producent als grote voordeel dat de stroom voor langere periode wordt afgenomen waardoor investeren minder risicovol wordt.

Grijze zakelijke markt

Het duurzame aanbod voor consumenten stijgt gestaag, maar voor de zakelijke markt is er nog veel winst te behalen. Sinds drie jaar onderzoeken ze ook de leveranciers die de zakelijke markt bedienen. Vaak zijn dit dezelfde leveranciers die voor zakelijke klanten een ander inkoop- en/of leveringsbeleid, vaak minder duurzaam.

Ook dit jaar is weer te zien dat leveranciers die stroom leveren aan de zakelijke markt beduidend lager scoren dan stroomleveranciers die consumenten bedienen, ruim twee derde van de zakelijke leveranciers krijgt een onvoldoende. Op de zakelijke markt zijn dit alleen Pure Energie, om | nieuwe energie en Energie vanOns. De groep die een acht of hoger scoort is voor de zakelijke markt ook een stuk kleiner: slechts vijf van de 32 energieleveranciers scoren een 8 of hoger. Net als voorgaande jaren scoort de grootste groep een onvoldoende, dit jaar zijn dat 22 zakelijke leveranciers. De zakelijke markt blijft dus erg grijs. Dit terwijl het stroomverbruik van het zakelijke segment ruim vier maal groter is dan de particuliere markt.

N.B. Steeds meer bedrijven en consumenten verduurzamen door o.a. eigen opwek met zon- en/of windenergie. Hierdoor worden ze meer zelfvoorzienend en zijn hierdoor minder afhankelijk van de levering van stroom van de leverancier.

Achterblijvers

De groep met een score lager dan 5,5 levert vrijwel geen bijdrage aan de omslag naar een duurzame stroomvoorziening, dit zijn de achterblijvers. Typerend voor veel achterblijvers is dat ze grijze stroom uit vervuilende kolen-, gas- en kerncentrales inkopen via de groothandelsmarkten en deze doorleveren aan hun klanten. In 2021 vallen 21 stroomleveranciers in de categorie van de achterblijvers: Eneco, NieuweStroom, Hezelaer Energy, Energy Zero, Nieuw-Hollands Energiebedrijf, Clean Energy, Innova Energie, Fenor, DGB Energie, Endesa, Powerhouse, MAIN Energy, Total GP NL, Qwint, Sepa Green, Scholt Energy Control, Gazprom, Essent, Energyhouse, van Helder en PZEM.

Gemiddelde cijfers 2021

  • Gemiddeld cijfer alle leveranciers: 5,7
  • Gemiddelde cijfer leveranciers voor de consumentenmarkt: 6,6
  • Gemiddelde cijfer zakelijke leveranciers: 4,9

Inkoop & levering

  • Gemiddelde cijfer ‘inkoop’ door leveranciers voor de consumentenmarkt: 5,8
  • Gemiddelde cijfer ‘inkoop’ door zakelijke leveranciers: 4,3
  • Gemiddelde cijfer ‘levering’ door leveranciers voor de consumentenmarkt: 8,1
  • Gemiddelde cijfer ‘levering’ door zakelijke leveranciers: 5,9

Deze (ongewogen) gemiddelden laten zien dat de zakelijke leveranciers op zowel inkoop als ook levering achterblijven bij de leveranciers voor de consumentenmarkt. Opvallend is het verschil in het bedrijfsonderdeel levering. Hier scoren de zakelijke leveranciers 2,2 punt slechter dan de leveranciers voor de consumentenmarkt. Er wordt dus beduidend meer grijze stroom geleverd aan de zakelijke sector dan aan huishoudens. Daarnaast is er ook een duidelijk verschil zichtbaar in het bedrijfsonderdeel inkoop tussen de particuliere en zakelijke markt. Hier scoren zakelijke leveranciers 1,5 punt slechter dan leveranciers voor de consumentenmarkt.

De inkoop wordt bij zowel de consumenten- als de zakelijke leveranciers als minder duurzaam beoordeeld dan de levering. Dit is te verklaren door de slag die veel van de zogenaamde ‘handelshuizen’ maken: ze kopen grijze stroom (de handelsmix) op de stroombeurs en verkopen deze in combinatie met groene stroom certificaten (GvO’s) door aan hun klanten. Voor de inkoop van de handelsmix krijgen deze partijen dus een slechte score.

Voor de levering kan het cijfer – afhankelijk van de kwaliteit van de GvO’s die voor de levering worden afgeboekt – veel beter uitpakken. Binnen de particuliere markt en de zakelijke markt, zitten er ook grote verschillen tussen de cijfers voor inkoop en levering. Op de particuliere markt scoort de inkoop 2,2 punt slechter dan de levering. Voor de zakelijke markt is dit 1,5 punt. Hieruit wordt goed duidelijk dat het gedeelte dat de consument te zien krijgt (de levering) duurzamer is dan het gedeelte wat de consument niet te zien krijgt (de inkoop). Dit onderschrijft de noodzaak om de bestaande transparantie op levering ook uit te breiden naar de inkoop.

Investeringen energiebedrijven

  • Gemiddelde cijfer alle leveranciers bedrijfsonderdeel investeringen: 10
Het gemiddelde cijfer van de investeringen van alle onderzochte energiebedrijven is dit jaar 10. Deze flinke stijging komt door een grote toename van de investeringen in wind- en zonne-energie en desinvesteringen in kolen, gas WKK en biomassa stand alone. Er vonden afgelopen vijf jaar geen nieuwe investeringen in fossiele stroomopwekking meer plaats en bestaande fossiele opwek werd afgebouwd.

 

Over het onderzoek

Het jaarlijkse Onderzoek Duurzaamheid Nederlandse stroomleveranciers is opgesteld door de Consumentenbond, Natuur & Milieu en WISE. De organisaties willen met het onderzoek de transparantie van de energiemarkt vergroten, consumenten goed informeren en Nederlandse stroomleveranciers aanzetten om duurzame keuzes te maken.

Lees hier het volledige rapport